Gospodarka cyfrowa2019-12-31T11:10:40+00:00

Sztuczna inteligencja, blockchain, inteligentne roboty, Internet Rzeczy, usługi chmurowe – nowe technologie przenikają naszą rzeczywistość. Zmieniają sposób, w jaki się komunikujemy, konsumujemy, pracujemy czy korzystamy z usług publicznych. Uruchamiają też nowe mechanizmy gospodarcze i przekształcają sposób funkcjonowania rynków, przedsiębiorstw i instytucji publicznych.

Czwarta rewolucja technologiczna nie bierze jeńców: firmy, rządy czy uczelnie, które nie będą potrafiły korzystać z jej dobrodziejstw lub nie wypracują strategii przeciwdziałania negatywnym skutkom ubocznym związanym z postępującą datafikacją i rosnącym zastosowaniem sztucznej inteligencji, zostaną zmarginalizowane. Naszym celem było zidentyfikowanie i opisanie mechanizmów transformacji cyfrowej gospodarki i dostarczenie klarownej ramy interpretacji zachodzących zmian.

Opisywanie zmian prowadzących do powstania gospodarki cyfrowej jest dla nas o tyle interesujące, że instytucja, którą współtworzymy i w której pracujemy, jest ich podręcznikową ilustracją. Pracując w DELab UW przede wszystkim interdyscyplinarnie badamy cyfrową gospodarkę, społeczeństwo i politykę. Jesteśmy naukowcami ale chętnie współpracujemy z biznesem i instytucjami publicznymi. W ciągu kilku lat naszej działalności zrealizowałyśmy kilkadziesiąt projektów naukowych i komercyjnych i mogłyśmy obserwować zachodzące zmiany wynikające z cyfryzacji. Dlatego też ta książka nie jest przeglądem literatury przedmiotu – sprawozdaje również nasze wielowątkowe i zróżnicowane doświadczenia empiryczne.

COJEST W KSIĄŻCE?

Rozdział I ma na celu zwięzłe zakreślenie technologicznego kontekstu zachodzących zmian. Dla części czytelników niektóre jego fragmenty będą być może zbyt szczegółowe lub skomplikowane, z kolei specjalistom mogą przeszkadzać pewne uproszczenia. Opisujemy w nim kluczowe technologie, które umożliwiły cyfryzację (komputer, internet i smartfon) oraz technologie, które warunkują transformację cyfrową (chmura, Internet Rzeczy, sztuczna inteligencja, robotyzacja i blockchain). Opisujemy też specyfikę obecnej rewolucji technologicznej polegającą na kombinatoryjnym charakterze innowacji. Jakkolwiek zagłębianie się w historię nowych technologii jest fascynujące, kluczowe znaczenie dla wyłaniania się gospodarki cyfrowej mają jednak dane: ich specyfika, ich ogrom, ale przede wszystkim wzrastające możliwości ich analizy. W II rozdziale opisujemy konsekwencje wielkiego wybuchu danych. W drugiej części rozdziału wprowadzamy pojęcie gospodarki cyfrowej. Omawiamy rolę sektora ICT i sektora cyfrowego w jej powstawaniu i stawiamy tezę, że stopniowo cała gospodarka ulega transformacji cyfrowej.

STRUKTURA KSIĄŻKI

W kolejnych rozdziałach analizujemy zmiany zachodzące w obszarze funkcjonowania rynku, produkcji, konsumpcji, pracy i państwa. W rozdziale III omawiamy specyfikę nowego, sieciowego (nielinearnego) modelu biznesowego, jakim są platformy. Platformy umożliwiają skalowanie usług pośrednictwa, w odróżnieniu od trzeciej rewolucji przemysłowej, którą cechuje skalowalność produkcji oparta na automatyzacji. W rozdziale IV opisujemy wyłanianie się Przemysłu 4.0, nowego modelu produkcji umożliwionego przez transformację cyfrową, a bazującego na zmianie technologicznej, procesowej i organizacyjnej. Rozdział V dotyczy zmian zachodzących na rynku pracy pod wpływem procesów platformizacji i automatyzacji, omawiamy też kwestię wyzwań regulacyjnych. Rozdział VI opisuje natomiast zmiany w konsumpcji w czterech wymiarach: pojawienia się nowego podmiotu konsumpcji (konsumenta stale podłączonego do sieci), nowej lokalizacji konsumpcji w internecie, nowych przedmiotów konsumpcji (dóbr informacyjnych i produktów ulegających platformizacji, personalizacji i serwicyzacji) oraz nowych procesów konsumpcyjnych, zwłaszcza konsumpcji kolaboratywnej. W rozdziale VII przenosimy uwagę na zmiany zachodzące w sposobie funkcjonowania państwa pod wpływem nowych technologii, od wprowadzania e-usług po nowe funkcje państwa w zakresie regulacji nowych zjawisk gospodarczych. W rozdziale VIII wychodzimy poza ramy, jakie wyznaczają granice państw, starając się wskazać wpływ nowych technologii, a zwłaszcza nowych modeli biznesowych na procesy globalizacji, głównie w jej wymiarze gospodarczym. Każdy z rozdziałów kończymy krótkim podsumowaniem omawiającym ewolucję danego obszaru od poziomu 3.0 do poziomu 4.0, wyłaniającego się w rezultacie czwartej rewolucji technologicznej.

Z RECENZJI…

Książka jest wartościową i potrzebną pozycją poszerzającą naszą wiedzę o nowych zjawiskach w gospodarce związanych z przełomem czy zwrotem cyfrowym. Jego konsekwencji dla społeczeństwa i gospodarki jeszcze w pełni nie ogarniamy, dzieje się on bowiem na naszych oczach, przeorywuje całą strukturę społeczną i życie każdego z nas, może w największym stopniu życie ekonomiczne […] Mariaż ekonomii i socjologii w Gospodarce cyfrowej okazał się udany […] Katarzyna Śledziewska i Renata Włoch stanowią dobrze uzupełniający się tandem dzięki kilkuletniej współpracy w ramach Digital Economy Lab Uniwersytetu Warszawskiego, który współzakładały i w którym prowadzą interesujące, często pionierskie badania nad stanem gospodarki cyfrowej w Polsce.

z recenzji prof. dr. hab. Kazimiera Krzysztofka, Uniwersytet SWPS w Warszawie

Analiza przedstawionych procesów jest interdyscyplinarna, co stanowi oryginalny wkład Autorek do wzbogacenia wiedzy o dynamice procesów społeczno-gospodarczych w epoce czwartej rewolucji przemysłowej. Opracowanie może służyć czytelnikom, którzy poszukują wiedzy o współczesnym świecie, a w szczególności o zaangażowaniu człowieka jako wytwórcy i konsumenta korzystającego z najnowszych rozwiązań technologicznych. Opracowanie stanowi wartościową pozycję w opublikowanej w języku polskim literaturze z dziedziny nauk społecznych, w szczególności w dyscyplinach ekonomia i finanse oraz nauki socjologiczne, a częściowo także w dyscyplinie nauki o zarządzaniu i jakości.

z recenzji prof. dr. hab. Wojciecha Paprockiego, SGH

Autorki